Santiago de Compostela, 6 de novembro de 2025

O Diario Oficial de Galicia publica, na súa edición de hoxe, o decreto da Consellería de Sanidade polo que se regulan as unidades de farmacia e os depósitos de medicamentos nas estruturas de atención primaria do Servizo Galego de Saúde.

Este decreto actualiza a anterior normativa, o decreto 176/2001 de 12 de xullo, sobre creación, apertura e funcionamento dos servizos de farmacia e depósitos de medicamentos no primeiro nivel asistencial.

Ademais, con este decreto a Xunta procede ao desenvolvemento regulamentario da Lei 3/2019 de Ordenación Farmacéutica de Galicia, ofrecendo unha regulación actualizada e completa da atención farmacéutica nas estruturas de atención primaria.

No ano 1998 iníciase en Galicia a incorporación de farmacéuticos aos centros de saúde, sendo pioneira no enfoque asistencial da figura do farmacéutico de atención primaria ao integrala no equipo multidisciplinar dos centros de saúde. O modelo desta atención farmacéutica implantado no Servizo Galego de Saúde é actualmente un exemplo a seguir para o resto de comunidades.

No novo decreto, o Executivo galego incorpora actividades clave vinculadas á mellora dos resultados en saúde dos pacientes, e que xa están implantadas nos centros de atención primaria, para dar resposta ás necesidades do sistema sanitario.

16 artigos e catro capítulos

O decreto consta de 16 artigos distribuídos en catro capítulos dedicados respectivamente ás disposicións xerais (obxecto e ámbito de aplicación, organización e réxime de funcionamento das unidades de farmacia e depósitos de medicamentos); ás unidades de farmacia (definición, funcións, recursos humanos e instalacións e recursos materiais); aos depósitos de medicamentos (funcións, instalacións e recursos materiais); e ao procedemento para a autorización da creación e posta en funcionamento.

As unidades de farmacia e depósitos de medicamentos intégranse nos servizos de atención primaria, localízanse nos centros sanitarios deste nivel asistencial e dependen funcionalmente do xefe do servizo de atención primaria no que estean integrados e, no caso de existir, do coordinador de farmacia de cada área sanitaria.

Previamente á elaboración do texto, recompilouse a opinión da cidadanía e das organizacións e asociacións máis representativas potencialmente implicadas a través da consulta pública que se facilitou a través do Portal de Transparencia e Goberno Aberto.

Unidades de farmacia

Tal  e como se recolle no decreto hoxe publicado, a unidade de farmacia é o órgano a través do que se presta a atención farmacéutica nos centros sanitarios de atención primaria en Galicia, cuxo principio básico de actuación é garantir a maior equidade posible no acceso ás prestacións en condicións de igualdade efectiva.

A tal efecto, establécense tendo en conta a localización dos servizos de atención primaria así como a poboación a atender, de tal xeito que cada unidade dá cobertura a unha poboación aproximada de 25.000 habitantes, tendo definida a súa demarcación territorial polo centro sanitario de atención primaria no que estea localizada e os centros sanitarios de atención primaria nos que se sitúen os depósitos vinculados a ela.

Estas unidades realizan as tarefas e actividades orientadas a garantir a atención farmacéutica necesaria. Así, realizan funcións de revisión e adecuación da medicación, en colaboración co profesional de referencia do paciente, contribuíndo como parte do equipo multidisciplinar a que os usuarios obteñan os mellores resultados en saúde froito da utilización dos medicamentos.

Tamén son responsables de establecer un sistema de seguimento farmacoterapéutico que contribúa a garantir a adherencia e persistencia terapéutica a través de  programas de conciliación da medicación establecidos nas diferentes transicións asistenciais dos pacientes.

Ademais, deben impulsar a coordinación en farmacoterapia entre diferentes estruturas sanitarias e niveis asistenciais, incluíndo as farmacias comunitarias, co fin de garantir a continuidade farmacoterapéutica.

Estas unidades resolverán consultas sobre medicamentos e produtos sanitarios, que poidan formular os distintos profesionais e a cidadanía.

Pacientes crónicos e novas necesidades

O aumento da esperanza de vida e o descenso da natalidade está dando lugar ao envellecemento da poboación. Este feito terá o seu maior impacto no sistema sanitario, posto que co paso dos anos aumenta o risco de contraer enfermidades crónicas. A maior prevalencia destas enfermidades implica un maior uso do sistema sanitario, cuxa organización debe adaptarse para xestionar novas necesidades. 

Por outra banda, os pacientes reciben tratamento farmacolóxico de forma continua ou crónica durante anos ou incluso de xeito indefinido. Cada vez é maior o arsenal farmacoterapéutico, coa constante incorporación de novas terapias e, ao mesmo tempo, imponse un manexo cada vez máis personalizado dos medicamentos.

A maiores, atopámonos cun paciente que desexa estar informado e participar na toma de decisións sobre os seus tratamentos. Un aspecto relevante deste paciente crónico pluripatolóxico é a necesidade dun equipo multidisciplinar para a súa atención, cun alto nivel de colaboración dos diferentes profesionais.

O papel e as responsabilidades do farmacéutico de atención primaria no Servizo Galego de Saúde ten evolucionado para tratar de dar resposta a estas necesidades do sistema constituíndo un referente para a adecuación da farmacoterapia e a optimización do tratamento farmacolóxico na atención primaria, sendo o obxectivo fundamental da súa actividade mellorar a seguridade, efectividade e eficiencia do uso do medicamento, recurso terapéutico máis utilizado na asistencia sanitaria, tanto a nivel individual como poboacional, facilitando a toma de decisións clínicas dos profesionais. 

Depósitos de medicamentos

Respecto dos depósitos de medicamentos, o decreto refire que deberán constituírse nos centros sanitarios de atención primaria que non dispoñan dunha unidade de farmacia propia e que estarán vinculados a unha unidade de farmacia da área sanitaria correspondente, e quedarán baixo a súa responsabilidade.

O farmacéutico supervisor dos depósitos garantirá a correcta custodia, conservación e dispensación de medicamentos para a súa aplicación no centro no que estea integrado establecendo as normas de acceso ao mesmo.

Na actualidade, hai un total de 100 farmacéuticos neste nivel asistencial para unha media de ratio poboacional ao redor dos 25.000 habitantes, por encima da media nacional, o que reforza a seguridade, calidade e continuidade asistencial, garantindo a seguridade dos tratamentos, e por conseguinte unha maior calidade de vida dos pacientes.

En consecuencia, as tarefas recollidas no decreto hoxe publicado serán realizadas polos efectivos actuais do Servizo Galego de Saúde.